Antonio Stradivari – legenda Cremony

Życie i epoka

Antonio Stradivari urodził się około 1644 roku w Cremonie. Miasto w tym czasie było centrum europejskiego lutnictwa – warsztaty Amatich, Guarnerich i wielu pomniejszych mistrzów tworzyły unikalny ekosystem wiedzy i rzemiosła. Stradivari terminował u Nicoli Amatiego, najwybitniejszego przedstawiciela dynastii, która stworzyła nowoczesne skrzypce. Już w 1666 roku sygnował pierwsze znane instrumenty własnym nazwiskiem.

Przez ponad siedem dekad aktywnej pracy Stradivari wykonał ponad tysiąc instrumentów. Do naszych czasów przetrwało około 650 skrzypiec, wiolonczele, altówki i gitary. Każdy z tych instrumentów jest dziś bezcennym świadkiem historii muzyki.

Okresy twórczości

Badacze wyróżniają kilka okresów w pracy Stradivariego. Wczesny okres (do ok. 1690) charakteryzuje się wyraźnym wpływem mistrza Amatiego – delikatne sklepienie, jasny lakier, wysmukłe proporcje. Około 1690 roku Stradivari odważył się na eksperymenty z formą: stworzył instrumenty o szerszym pudle i niższym sklepieniu, znane dziś jako „długi Stradivari".

Kulminacją jego sztuki jest tzw. złoty okres (1700–1720). Instrumenty z tych lat – z głębokim, bursztynowym lakierem, perfekcyjnymi proporcjami i niezrównaną jakością wykonania – uważane są za szczyt całej historii lutnictwa. Skrzypce „Messiah" z 1716 roku, przechowywane w Ashmolean Museum w Oksfordzie, są najlepiej zachowanym przykładem jego pracy.

Lakier Stradivariego – ciepły, przezroczysty, o głębokiej czerwonopomarańczowej barwie – do dziś stanowi przedmiot podziwu i naukowych badań. Jego skład nie został jednoznacznie ustalony.

Brzmienie i legenda

Skrzypce Stradivariego słyną z brzmienia wyjątkowo nośnego, projicującego i zrównoważonego w całym zakresie dynamiki. Wielcy soliści – Heifetz, Menuhin, Perlman – grali właśnie na jego instrumentach. Prowadzone przez dekady badania naukowe próbowały wyjaśnić fenomen tego brzmienia: analizowano drewno, lakier, proporcje, gęstość materiału. Żadna z teorii nie zyskała powszechnej akceptacji.

Być może odpowiedź jest prostsza, niż się wydaje: Stradivari był człowiekiem o niezwykłej wrażliwości słuchowej i dekadach doświadczenia. Wiedział, co robi – i robił to lepiej niż ktokolwiek inny.